Bursalı Kadızade-i Rumi Kimdir?
Bursalı Kadızâde-i Rûmî, 14. ve 15. yüzyıllarda yaşamış önemli bir Osmanlı matematikçisi ve astronomudur. Tam adıyla Selahaddin Musa, Bursa’da doğmuştur ve Osmanlı bilim dünyasında önemli katkılarda bulunmuştur. Bursalı Kadızade-i Rumi ünlü Yunan gökbilimcisi Ptolemy’e benzetilir ve 2. Ptolemy olarak adlandırılır. Bunun yanında “Hocaların Hocası” olarak da bilinir.
Bursalı Kadızade-i Rumi’nin Eserleri
- Şerh al-Mulakhas fi’l-Hey’a: Bu eser, astronomi ve kozmografya üzerine yazılmıştır ve “Mulakhas” adlı eserin bir yorumu ve açıklaması niteliğindedir.
- Risale fi’l-Hisab: Matematik ve aritmetik üzerine yazılmış olup, dönemin matematik bilgilerini sistematik bir şekilde ele alır.
- Şerh al-Tecrid: İbn Sina’nın metafizik ve felsefi çalışmalarını içeren “Tecrid al-Aqaid” adlı eserin bir yorumu ve açıklaması niteliğindedir.
- Risale fi’istihrac-ı ceyb: Bir derecelik yayın sinüsünün hesaplanmasına yönelik bir risale.
- Nisf el-nehar: Nehirlerin tayini ve kıblenin tayininden bahseden bir risale.
Bu eserler, Bursalı Kadızâde-i Rûmî’nin matematik ve astronomi alanındaki çalışmalarını ve felsefi düşüncelerini yansıtır. Onun eserleri, Osmanlı bilim dünyasında önemli bir yer tutar.
Bursalı Kadızade-i Rumi’nin Bilim Dünyasına Katkıları
Astronomi ve Kozmografya
Kadızâde-i Rûmî, astronomi ve kozmografya alanında derinlemesine çalışmalar yapmıştır. “Şerh al-Mulakhas fi’l-Hey’a” adlı eserinde, gezegenlerin hareketlerini ve yıldızların konumlarını detaylı bir şekilde açıklamıştır.
Matematik
Kadızâde-i Rûmî, matematik alanında da önemli çalışmalar yapmıştır. “Risale fi’l-Hisab” adlı eserinde, aritmetik ve cebir konularını ele alarak dönemin matematik bilgilerini sistematik bir şekilde sunmuştur.
Cebir Yöntemleri
Kadızâde-i Rûmî, bir derecelik yayın sinüsünün hesaplanmasına yönelik bir cebir yöntemini geliştirmiştir. Bu yöntem, modern matematiksel yaklaşımların temellerini atmıştır.
Eğitim ve Öğretim
Kadızâde-i Rûmî, Uluğ Bey’in Rasathanesi’nde mühendislik ve astronomi derslerinde öğretmenlik yapmış ve Ali Kuşçu gibi önemli öğrencileri yetiştirmiştir.
Semerkant Rasathanesi
Kadızâde-i Rûmî, Uluğ Bey’in Semerkant Rasathanesi’nde mühendislik ve astronomi derslerinde de öğretmenlik yapmış ve bu rasathanede önemli gözlemevlerin kurulmasında katkıda bulunmuştur.
Kadızâde-i Rûmî’nin bu buluşları ve katkıları, Osmanlı bilim dünyasında büyük bir etkiye sahip olmuş ve sonraki nesiller tarafından da kullanılmıştır.
