Lâgarî Hasan Çelebi Kimdir?
Lâgarî Hasan Çelebi (17. yüzyıl) Osmanlı İmparatorluğu’nda IV. Murad döneminde yaşamış bir mühendis ve mucittir. “Lâgarî” adı, Farsça kökenli olup “yorgun, zayıf” anlamına gelir. “Çelebi” unvanı ise “efendi, yüce kişi” anlamında Süryanice kökenlidir. Lâgarî Hasan Çelebi‘nin hayatı hakkında bilgi, çağdaşı Evliyâ Çelebi’nin Seyahatnâme eserine dayanır. 1632–33 yıllarında, Sultan IV. Murad’ın huzurunda barut macunundan hazırlanan yedi kollu bir fişekle Sarayburnu’nda uçuş gerçekleştirmiştir. Havada iken kartal kanatlarını açıp Sinan Paşa Köşkü önünde denize inmiştir. Sultan Murad tarafından ödüllendirilmiştir.
Lâgarî Hasan Çelebi’nin Uçuşu
Lâgarî Hasan Çelebi’nin erken dönemi hakkında çok az bilgi vardır. Evliyâ Çelebi, onu yakın dostu olarak tanımlar. Uçuşu sırasında “Padişah’ım, seni Hüdâ’ya ısmarladım. İsa Nebî ile konuşmaya gidiyorum.” demiştir. Sarayburnu’nda uçuş gerçekleştirmiş ve havada iken kartal kanatlarını açıp Sinan Paşa Köşkü önünde denize inmiştir. İndikten sonra “Padişah’ım, İsa Nebî sana selâm etti.” şeklinde bir nükte yapmış ve Sultan Murad tarafından ödüllendirilmiştir. Daha sonra Kırım’a gönderilmiş ve orada ölmüştür.
Lâgarî Hasan Çelebi’nin Bilim Dünyasına Katkıları
Lâgarî Hasan Çelebi’nin bilim dünyasına katkıları, özellikle havacılık ve roket bilimlerindeki icatlarıyla bilinir. İşte bazı önemli katkıları:
- İlk İnsan Roketiyle Uçuş: Lâgarî Hasan Çelebi, 1632-33 yıllarında barut macunundan hazırlanan yedi kollu bir fişekle Sarayburnu’nda uçuş gerçekleştirmiştir. Bu uçuş, modern füze bilimlerinin temellerini atmıştır.
- Havacılık Tarihinin İlk Örneği: Lâgarî Hasan Çelebi’nin uçuşu, havacılığın tarihsel bir anlamda ilk denemesi olarak kabul edilir. Bu deneme, dikey bir roketle uçmanın mümkün olduğunu göstermiştir.
- Bilimsel ve Teknolojik Gelişmeler: Lâgarî Hasan Çelebi’nin uçuş denemesi, Osmanlı İmparatorluğu’nda bilimsel ve teknolojik gelişmelerin önemli bir parçası olmuştur. Bu deneme, bilim insanlarının daha fazla araştırma yapmalarını teşvik etmiştir.
Bu katkılar, Lâgarî Hasan Çelebi’nin havacılık tarihindeki önemli bir figür olduğunu göstermektedir.
